Ibu dan ayah merupakan sosok yang memiliki peran besar dalam kehidupan setiap anak. Kasih sayang, pengorbanan, serta doa yang mereka berikan sering menjadi inspirasi dalam berbagai karya sastra, termasuk geguritan bahasa Jawa yang sarat makna dan menyentuh hati.
Melalui geguritan, rasa cinta, hormat, hingga ucapan terima kasih kepada orang tua dapat disampaikan dengan cara yang indah dan penuh perasaan. Tidak hanya cocok untuk tugas sekolah, contoh geguritan tema ibu dan ayah juga bisa menjadi bahan renungan tentang pentingnya menghargai perjuangan orang tua.
Apa Itu Geguritan Bahasa Jawa?
Geguritan merupakan salah satu karya sastra Jawa berbentuk puisi modern yang bersifat bebas dan imajinatif. Berbeda dengan puisi Jawa lama, geguritan tidak terikat aturan khusus seperti guru gatra, guru lagu, maupun guru wilangan, sehingga penulis lebih leluasa dalam menyampaikan isi dan makna.
SCROLL TO CONTINUE WITH CONTENT
Istilah geguritan berasal dari kata "gurit" dalam bahasa Jawa yang berarti sajak atau puisi. Karya sastra ini umumnya ditulis menggunakan bahasa Jawa dan tersusun dalam beberapa bait atau baris yang mengandung pesan tertentu.
Ciri khas geguritan terletak pada penggunaan bahasa yang indah, penuh kiasan, serta memiliki makna mendalam. Isi geguritan biasanya digunakan untuk mengungkapkan perasaan, pengalaman, nasihat, hingga cerita kehidupan sehari-hari dengan gaya bahasa yang puitis.
Seiring perkembangan zaman, geguritan tidak hanya ditulis dalam bahasa Jawa, tetapi juga dapat menggunakan bahasa Indonesia maupun bahasa lain sesuai kreativitas penulis. Meski begitu, nilai estetika dan pesan moral tetap menjadi bagian penting dalam sebuah geguritan.
Contoh Geguritan Tema Ibu dan Ayah
Geguritan bertema ibu dan ayah biasanya berisi ungkapan kasih sayang, perjuangan, pengorbanan, hingga doa untuk kedua orang tua. Dengan penggunaan bahasa Jawa yang sederhana namun mendalam, geguritan mampu menghadirkan suasana haru sekaligus penuh makna. Berikut daftarnya dari berbagai sumber.
1. Ibuku
Ibu...
Sapa kang bisa ngerti aku
Kajaba ibuku
Saben dina saben wektu
Ibu tansah ndidik awakku
Saben ibu duka marang aku
Lara tenan rasane atiku
Ibu...
Aku njaluk restu
Supaya anggonku sinau
Bisa migunani kanggo masa depanku
Ibu...
Au tresna marang ibu
Tanpa ibu aku dudu sapa-sapa
Amarga ibu aku ana ning donya
Maturnuwun ibu
Aku tresna ibu
2. Sasuwir Dongane Ibu
Satekem lintang kang dakpetik saka jembare langit
Sarta sasuwir dongane
Muga isih bisa gawe sangu cecoloking laku
Rikala sadawaning dalan pangrantu
Mung dikebaki esem wayu
Duweke prawan ayu
Sing omahe kidul gunung lawu
Sacuwil angin kangen dakrangket saka pategalan
Muga bisa nuwuhake kesabaran
Marang titah kang nate kelangan katresnan
Saengga masia durung tekan wayahe
Ngrasakake endah lan manise
Dheweke ora nyupatani jaman
Kanthi sewu supata
Kang bisa nambak samudra
Nyatane bagya lan kuciwa
Padha karo hawa
Sing tekane tanpa aweh pawarta
Lan samangsa gelem lunga
Babar pisan ora nate menehi pirsa
Mulane mumpung wengine isih turu
Becike padha elinga pesene ibu
Supaya tatu ing dhadhamu dadi lebu
Luntur lebur dadi sawijining kenangan
Kang bakal dadi pepaesing jaman
3. Pesene Bapak
Bapak nate pesen prasaja marang anake
Bapak mung pengin duwe anak prasaja
Gelem nampa urip kanthi apa anane
Ngupaya samadya tanpa ngangsa
Utawa gugat marang Kang Maha Kuwasa
Pesene bapak liyane
Aja dadi konang sing melik dadi lintang
Aja dadi lintang sing melik dadi rembulan
Aja dadi rembulan sing melik dadi srengenge
Aja dadi srengenge sing seneng menange dhewe
Kena dadi apa wae sauger ora pengin dadi liyane
Merga sing jenenge nuruti karep ora bakal ana enteke
4. Pituture Bapak lan Ibu
Mungguhe Bapak
Papan iki kabeh kamanjingan kabebasan
Mulane aja nggumun
Rikala nyipati akeh wong umuk
Kang wicarane tansah muluk-muluk
Wulangane Bapak
Yen kepengin dolan cecawisa kesabaran
Merga ing kene tembung-tembung sengit kebak pangece
Diumbar sadawane dalan
Sapa sing beda panemu bakal diasorake
Tanpa wedi ketaman panase sawan
Ibu njangkepi
Ing kene akeh kang seneng nggunakake tetembungan langit
Tembung sing angel dimangerteni kawula alit
Ing kene basa rinengga tansah disubya-subya
Bapak lan ibu ngelingake
Ing donya iki kang duwe ngelmu sejati
Mung suket teki
Senajan diurug lan dijabel bola-bali
Dheweke tetep saguh tuwuh ngrembaka
Urip mardhika ing satengahe jaman kang saya tuwa
5. Dongane Ibu
Udane wis rampung, Le
Nanging aja kesusu bali
Lungguha kene ngancani ibu
Sinambi rembugan wigati
Murih reribet sajroning ati
Bisa luntur bebarengan tekane bun-bun wengi
Yen saben prahara wis pinasthi
Kena ngapa isih kudu kok tangisi
Kalane nemahi kuciwaning ati
Aja banget anggenmu nggetuni
Nalika akeh mripat wis padha turu
Pengin dikirim salembar pawarta
Marang para putra
Kang lagi padha ngumbara
Muga wae enggal kok temu
Manising madu ing uripmu
Saengga tresna kang suwe kok rantu
Enggal bisa ketemu
6. Langkah Ibu ing Subuh Dina
Nalika lintang isih gumantung ing pucuk langit
Lan ayam durung muni
Ibu wis tangi luwih dhisik
Njur nyiapake urip saka pawon sing sepi
Asape geni dadi saksi
Yen tresna ora nate butuh sora
Tangane sing wis keriput
Ngrumat nasib anak-anake kanthi sumarah
Aku mung bisa ndeleng saka adoh
Nggawa rasa kangen sing ora tau entek
Ibu ora nate ngeluh marang wektu
Nanging tansah ndonga ing saben sujudmu
Yen mengko aku wis adoh saka omah
Muga asmamu tetep dadi padhang dalanku
Amarga saben langkahku
Ana berkah saka lemesing tanganmu
7. Jejaking Bapak
Langkahmu alon, Pak
Nanging jejake jero ing atiku
Keringetmu dadi madu gesang
Kanggo nyukupi kabutuhan kulawarga
Saben tatu ing sikilmu
Ora nate mbok critakake
Saben kesel ing dadhammu
Mbok kubur ing eseman prasaja
Bapak ora akeh tembung
Nanging piwulangmu tansah lumebu
Lumantar tuladha lan tumindak
Sing luwih lantang tinimbang swara
Saiki aku ngerti, Pak
Yen kejantanan sejati
Ora ana ing swara seru
Nanging ana ing tanggung jawab sing tansah dicekel nganti mati
8. Antara Ibu lan Bapak
Ibu kaya segara
Sing sabar nampung sakabehing lara
Bapak kaya gunung
Sing jejeg ngadhepi badai lan angkara
Ibu ngelus nganggo rasa
Bapak ndhedheg nganggo daya
Loro-lorone padha mulya
Ing carane nglindhungi kulawarga
Yen aku tiba
Ibu ngrangkul kanthi luh
Yen aku bingung
Bapak nuduhake dalan nganggo arah tumuju
Ing antarane ibu lan bapak
Aku sinau arti urip lan katresnan
Yen tresna ora mung diucap
Nanging dikorbanke kanthi katulusan
(irb/hil)
